---

DWURNIK Edward (1943-2018)

[rysunek, 1987] Koniec malarza

ZAPYTAJ O CENĘ

---

ZAPYTAJ O PRODUKT

POLEĆ ZNAJOMEMU

---

ZOBACZ KATALOGI, DO KTÓRYCH NALEŻY TA POZYCJA

WYDANIE

KOMENTARZ

Praca reprodukowana w katalogu wystawy Edwarda Dwurnika w Teatrze Nowym w 1989 r.

Edward Dwurnik (1943–2018) był jedną z bardziej wyrazistych i kontrowersyjnych postaci polskiej sztuki współczesnej. Studiował na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowniach Eugeniusza Eibischa i Jana Cybisa, jednak kluczowym momentem dla jego artystycznej tożsamości było zetknięcie się w 1965 roku z twórczością prymitywisty Nikifora Krynickiego. Dwurnik przejął od niego charakterystyczną kreskę i perspektywę, które stały się fundamentem jego unikalnego, narracyjnego stylu. Przez dekady artysta tworzył monumentalne cykle malarskie, z których najsłynniejszy, "Podróże autostopem", stanowi wyjątkową, drobiazgową panoramę polskich miast. Inny ważny cykl, "Sportowcy", w brutalny i ironiczny sposób portretował życie codzienne w PRL-u. Opinie o Dwurniku są do dziś podzielone: przez jednych ceniony za bezlitosną diagnozę polskiej mentalności i niespożytą energię twórczą, przez innych bywał krytykowany za nadprodukcję prac oraz polityczny konformizm w okresie stanu wojennego. Pozostaje jednak bezsprzecznym kronikarzem polskiej rzeczywistości kilku dekad. Istotną częścią jego dorobku jest także prezentowany rysunek "Koniec malarza" z 1987 roku. Praca ta, o silnym ładunku symbolicznym i autotematycznym, przedstawia dramatyczną scenę samobójstwa artysty w pracowni. Dwurnik wykorzystuje tu gęstą, nerwową kreskę, budując przestrzeń pełną niepokoju, gdzie postać malarza staje się centralnym punktem tragicznego wydarzenia. Rysunek ten, reprodukowany w katalogu wystawy artysty w Teatrze Nowym w 1989 roku, można interpretować jako wyraz egzystencjalnego kryzysu twórcy lub ironiczną grę z mitem "artysty przeklętego", co było typowe dla przewrotnej natury Dwurnika. Twórczość Dwurnika bywa interpretowana jako monumentalny reportaż, w którym artysta z chirurgiczną precyzją, a zarazem czułością, utrwalał „gen polskokści”. Krytycy często podkreślają jego zdolność do łączenia wzniosłości z pospolitością; na jego płótnach tragizm narodowej historii sąsiaduje z groteską codzienności. Recepcja jego dzieł ewoluowała: od oskarżeń o polityczny konformizm, przez zachwyt nad „duchem wolności” w cyklach miejskich, aż po dzisiejsze uznanie go za jednego z najważniejszych kronikarzy przemian ustrojowych. Jego sztuka, choć wizualnie drapieżna, pozostaje humanistyczna, stając się uniwersalnym zapisem losu jednostki uwikłanej w zbiorowość. Za granicą Edward Dwurnik był postrzegany jako jeden z niewielu artystów z bloku wschodniego, który potrafił połączyć lokalną narrację z uniwersalnym językiem nowej ekspresji. Jego pozycja międzynarodowa ugruntowała się dzięki udziałowi w najważniejszych przeglądach sztuki współczesnej (szczególnie w l. 80). Do kluczowych ekspozycji zagranicznych jego prac należały: - documenta 7, Kassel (1982): To absolutnie przełomowy moment. Zaproszenie przez Rudiego Fuchsa na jedną z najważniejszych wystaw sztuki na świecie postawiło Dwurnika w jednym rzędzie z takimi gwiazdami jak Jean-Michel Basquiat czy Keith Haring; - Nouvelle Biennale de Paris (1985): Udział w paryskim biennale potwierdził jego silną pozycję w nurcie „nowej figuracji”, bardzo popularnym w Europie lat 80.; - liczne wystawy w Niemczech (lata 80. i 90.): jego popularność w Niemczech miała podstawowe znaczenie dla jego światowej recepcji: wystawiał w prestiżowych galeriach i muzeach, m. in. w Kunsthalle w Hamburgu, Stuttgartcie oraz w Berlinie (np. w Martin-Gropius-Bau). To tam jego cykle miejskie i polityczne cieszyły się największym zrozumieniem; - Biennale w Sydney (1984) i Biennale w São Paulo (1987): wystawy pokazały, że jego malarstwo, mimo zakorzenienia w polskich realiach, jest czytelne i cenione na innych kontynentach; - Wystawa indywidualna w Muzeum Stedelijk w Amsterdamie (1991): Retrospektywa w jednej z najważniejszych instytucji sztuki nowoczesnej w Europie była ostatecznym potwierdzeniem jego klasy jako artysty światowego formatu. Obecnie prace Dwurnika znajdują się w najważniejszych kolekcjach publicznych, m.in. w Museum Ludwig w Kolonii, Van Abbemuseum w Eindhoven oraz w zbiorach Vatican Museums.