DANCKWERTH, Caspar (ok. 1605–1672), MEJER, Johannes (1606–1674)
Newe Landesbeschreibung Der Zwey Hertzogthümer Schleswich und Holstein, zusambt vielen dabey gehörigen Newen LandCarten ...
ZOBACZ KATALOGI, DO KTÓRYCH NALEŻY TA POZYCJA
Starodruki
|Książki z grafiką
|Książki niemieckie (Deutsche Bücher, German books)
|Książki
|Austria, Niemcy, Szwajcaria (mapy, widoki)
WYDANIE
Husum 1652
Matthias et Nicolaus Petersen [tekst tłoczony w Szlezwiku u Johanna Holweina]
ozdobna k. tytuł. (miedzioryt z portretami króla duńskiego Fryderyka III i księcia Fryderyka III Holstein-Gottorp), [8] s. (dedykacja, spis treści), 301 s., [3] s. (Erratum cum notis), rejestr [23] k.; 40 dwustronicowych map i planów w miedziorycie (ok. 43 × 52 cm, niektóre większe, składane).
oprawa skóra na desce, tłocz. napisy i zdobienia na grzbiecie, ślepo tłoczony superekslibris herbowy na licu. Oprawa z epoki, po fachowej konserwacji, folio, (ok. 46 × 32 cm).
KOMENTARZ
Pełny tytuł:
Newe Landesbeschreibung Der Zwey Hertzogthümer Schleswich und Holstein, zusambt
vielen dabey gehörigen Newen LandCarten, Die auff Ihr Königl. Maytt. zu Dennemarck
Norwegen etc. ... Gnädigsten Befehle Von dero Königl. Maytt. bestaltem Mathematico
Johanne Mejero Hus. Cimbro Chorographicè elaborirt, Dürch Casparum Danckwerth D.
zusammen getragen und verfertigt. Worin auch das alte Teutschland kürtzlich
beschrieben.
Pierwsze i jedyne
wydanie.
Wielki atlas Szlezwiku i Holsztynu – pierwsze pełne opracowanie kartograficzne obu
księstw i pierwszy atlas wydrukowany w państwie duńskim. Mapy sporządził Johannes
Mejer z Husum, matematyk królewski wykształcony w Kopenhadze w tradycji Tychona
Brahe i Longomontana, na podstawie własnych pomiarów terenowych z lat 1638–1648,
prowadzonych na zlecenie króla Chrystiana IV i księcia gottorpskiego. Tekst historyczno-
topograficzny opracował Caspar Danckwerth, lekarz i burmistrz Husum (od 1641 r.),
dołączając skrócony opis dawnej Germanii. Dzieło powstało pod wspólnym patronatem
króla Fryderyka III i jego politycznego rywala, księcia Fryderyka III Holstein-Gottorp –
obaj widnieją obok siebie na karcie tytułowej.
Mapy rytowali husumscy złotnicy Matthias i Nicolaus Petersenowie oraz bracia Andreas i
Christian Lorenzenowie zw. Rodtgießer. Zdobią je herbowe i figuralne kartusze,
miniaturowe plany miast, widoki oraz sceny rodzajowe z życia chłopów, rybaków i
mieszczan; na jednej z płyt przedstawiono samego Mejera przy pracy. W komplecie m.in.:
– mapa ogólna obu księstw z 18 planami miast na marginesach;
– mapy księstwa Szlezwiku (część północna i południowa) oraz księstwa Holsztynu;
– mapy poszczególnych urzędów i krain: Eiderstedt, Nordfriesland, Tondern, Flensburg,
Gottorf, Angeln i Schwansen, Apenrade, Dänischer Wohld z Fehmarn i Ærø,
Dithmarschen (część północna i południowa), Wagrien, Stormarn, Pinneberg,
Steinburg z Kremper- i Wilstermarsch, Stift Lübeck z Plön i Segeberg;
– plan Hamburga z lotu ptaka;
– mapa Schlei z zaznaczonym farwaterem i jazami śledziowymi – najstarsza mapa tej
rzeki;
– mapa dawnego świata (Europa, Azja, Afryka) w bordiurze z puttami, owocami i
girlandami, z kartuszami wyliczającymi potomków Noego; Germania Antiqua;
Skandynawia.
Mapy wybrzeża Morza Północnego dokumentują stan sprzed i po katastrofalnej powodzi z
1634 r., która pochłonęła wyspy i osady Nordstrandu.
ZNACZENIE
Dzieło jest dla swojej epoki niedoścignione jako
historyczno-topograficzny opis większego terytorium i stało się podstawą dla większości
późniejszych autorów. Mapy Mejera przez blisko 150 lat pozostawały najlepszym obrazem
regionu: płyty nabył Joan Blaeu i wydał je w wersjach kolorowanych w Atlas Maior (1662), a
jako wzór służyły później Janssoniusowi, Visscherowi, Schenkowi, Homannowi, Seutterowi
i Lotterowi. Planowany przez Mejera atlas całej Danii nigdy nie powstał z powodu wojen
duńsko-szwedzkich 1657–1660 – niniejsze 40 map to jedyne jego dzieło wydane za życia.
Wszelkie prawa zastrzezone. Antykwariat Galeria Atticus - Juliusz Klosinsk